Gesloten bodemenergiesysteem

Bodemenergiesystemen gebruiken de constante temperatuur van de ondergrond om gebouwen duurzaam te verwarmen. Ze zijn een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Een gesloten bodemenergiesysteem is daarbij een veelgebruikte techniek, waarbij energie wordt uitgewisseld met de bodem via een gesloten circuit.

De werking begint bij de ondergrondse bodemlus, waarin een mengsel van water en glycol (antivries) circuleert. In de winter neemt deze circulatievloeistof bodemwarmte op en transporteert die naar een warmtewisselaar. Daar neemt een warmtepomp het over: die verhoogt de temperatuur tot een niveau dat geschikt is voor de verwarming van het gebouw.

Een warmtepomp is hierin onmisbaar, omdat de bodemtemperatuur niet hoog genoeg is voor directe verwarming. Toch is dit systeem bijzonder efficiënt: voor elke kilowattuur elektriciteit die de warmtepomp verbruikt, levert het gemiddeld drie tot vijf kilowattuur aan bruikbare warmte.

In de zomer draait dit principe zich om. Hiervoor is echter de warmtepomp niet nodig. Via de warmtewisselaar wordt warmte aan het gebouw onttrokken en voert die via hetzelfde gesloten circuit af naar de bodem. Door die overtollige warmte uit de binnenruimte te halen en in de ondergrond op te slaan, blijft het binnen aangenaam koel. Dit heet passieve koeling.

Een gesloten bodemenergiesysteem biedt veel voordelen. Doordat de circulerende vloeistof volledig in het systeem blijft en niet in contact komt met het grondwater, is het risico op bodem- of grondwaterverontreiniging minimaal. Dit maakt het een bijzonder milieuvriendelijke oplossing. Daarnaast vraagt een gesloten systeem weinig onderhoud en heeft het een lange levensduur, van vaak wel meer dan 50 jaar.

De keuze tussen open en gesloten systemen hangt vooral af van de schaalgrootte, de warmtevraag en de lokale bodemomstandigheden.

• Gesloten systemen zijn zeer geschikt voor woningen en kleinere gebouwen. Ze hebben weinig impact op de ondergrond, zijn vrijwel overal toepasbaar en goed te combineren met individuele warmtepompen. Bij projecten zoals grondgebonden woningbouw kunnen ze bovendien gefaseerd worden opgeleverd en is geen distributienet nodig.
• Open systemen worden vooral gebruikt bij grote projecten met veel warmtevraag, zoals grote kantoren, utiliteit of glastuinbouw. Ze kunnen bij dat soort projecten net wat efficiënter zijn.

Wij helpen u graag bij het maken van de juiste keuze voor uw project!

Gesloten bodemenergiesystemen zijn er in verschillende uitvoeringen. De keuze voor een type systeem hangt af van de situatie ter plaatse, zoals de beschikbare ruimte en de bodemopbouw. Dit zijn de drie meest voorkomende soorten:

1. Verticale bodemwarmtewisselaar: Dit is de meest toegepaste variant. De leidingen (de zogenaamde bodemlus) worden verticaal diep in de bodem geboord.
2. Horizontale bodemwarmtewisselaar: Bij dit systeem liggen de leidingen horizontaal op geringe diepte in de bodem. Het voordeel is dat de aanleg relatief eenvoudig is. Het nadeel is dat het systeem een groot oppervlak vereist en sterker beïnvloed wordt door seizoensinvloeden.
3. Aardwarmtekorf: De aardwarmtekorf bestaat uit leidingen die in een compacte korfvorm in de bodem worden geplaatst, waarvoor een kleine ontgraving nodig is. Het systeem levert maar een beperkte hoeveelheid energie en is daarom vooral geschikt voor toepassingen met een kortdurende warmtevraag.

Voor een gesloten bodemenergiesysteem geldt een meldingsplicht, en dat is niet voor niets. Door de stijgende populariteit van deze systemen neemt het aantal installaties snel toe. Maar wanneer systemen te dicht bij elkaar worden geplaatst, kunnen ze elkaar nadelig beïnvloeden. Dit kan de effectiviteit van uw systeem verminderen en leiden tot een hoger energieverbruik.

De melding moet minimaal vier weken voor de start van de werkzaamheden worden ingediend. Bij de melding levert u onder andere een situatietekening aan met de ligging van de bodemlussen, de einddiepte en lengte van de lussen en de coördinaten van het systeem.

Maar let op, er zijn uitzonderingen waarin een vergunning nodig is:

• Bouwt u een gesloten systeem met een vermogen groter dan 70 kW? Dan is in de meeste gevallen toch een vergunning nodig.
• Ligt uw systeem in een interferentiegebied? Ook dan is een vergunning verplicht. Een interferentiegebied is een gebied waar veel bodemenergiesystemen zijn of worden verwacht. Ook voor systemen met een vermogen tot 70 kW geldt in zo’n gebied een vergunningsplicht.

Wilt u zeker weten wat in uw situatie mogelijk is? Doe vooraf een controle op wkotool.nl. Een buur met een open of gesloten systeem kan betekenen dat u geen systeem mag bouwen. De tool geeft direct inzicht in de systemen in uw omgeving en de geldende regels.